Nov 27 2017

Sahand Hesamiyan


Tahranlı sanatçı Sahand Hesamiyan ile BLOK art space Büyük Valide Han ve BLOK art space Çukurcuma'da eş zamanlı olarak devam eden Majaz sergisi üzerine konuştuk.

Elif Bayram

Büyük Valide Han'ın kapısından içeri ilk girdiğindeki izlenimlerini anlatır mısın? Tanışmanız nasıl oldu?

Mimariyi ve tarihi yapıları seviyorum. Bu yüzden de Büyük Valide Han gibi görkemli ve tarihi bir yapıyla tanışmak benim için oldukça etkileyici bir deneyimdi. Fakat Han’ın yıllar içinde geçirdiği dönüşüm sonucunda ortaya çıkan durum oldukça üzücü. Umuyorum ki yakın gelecekte bu muazzam kompleksi korumak adına daha fazla adım atılır.

Ütopya olarak tanımladığın Majaz'ın topraklarından bahsedecek olursan... Nasıl bir yer Majaz?

Her filozofun hayal ettiği ve tanımladığı bir ütopyası vardır. Bir ideolojiye dayanarak, bu ideolojinin gerekliliklerini çeşitli alanlara uyarlarlar. Bana göre bütün ütopyaların ortak özelliği ise mükemmel ve muntazam olmaları. Sanırım benim ütopyam da muazzam bir kusursuzluk olarak tanımlanabilir.

Aydınlatma işlevinin yanı sıra, Orosi’de de görüldüğü gibi birçok yapıda ışık, dekoratif bir süsleme aracı olarak kullanılıyor. Böylece içeride bir görünüp bir kaybolan ışık, canlı ve somut bir deneyime dönüşüyor. Ben de bu yüzden ışığın bu karakteristik özelliğini işlerimde kullanmaya karar verdim. Fakat yeni bir biçimde...

İşlerinde malzeme olarak kullandığın ışık, doğası gereği dinamik ve sürekli hareket halinde. Işığı tercih etmenin sebebi nedir?

Genellikle işlerimin ilham kaynağı ve çıkış noktası İslam mimarisi. İslam mimarisinde ışık, bir süsleme malzemesi olarak kullanılıyor ve mekanın bütünselliğini ve kutsallığını yaratma aşamasında önemli bir rol oynayan, yegane unsurlardan biri. Aydınlatma işlevinin yanı sıra, Orosi’de de görüldüğü gibi birçok yapıda ışık dekoratif bir süsleme aracı olarak kullanılıyor. Böylece içeride bir görünüp bir kaybolan ışık, canlı ve somut bir deneyime dönüşüyor. Ben de bu yüzden ışığın bu karakteristik özelliğini işlerimde kullanmaya karar verdim. Fakat yeni bir biçimde...

Büyük Valide Han'daki yerleştirmende kullandığın mukarnas tekniğinden bahseder misin?

Mukarnas girişleri, arkatları ve kubbelerin iç yüzünü süslemek için kullanılan bir teknik. Ahşap, taş veya tuğla gibi farklı malzemeler kullanılarak icra edilebiliyor. Benim kullandığım mukarnas ise İran tasarımlarına dayanıyor ama geleneksel muqarnas ile aynı kurallar çerçevesinde ilerlemiyor . İzleyicinin de görebileceği gibi ben sadece yapıyı oluşturmak adına tekniğin temellerinden yararlanıyorum.

Buşra Tunç'la çalışmak nasıldı? Birlikte izleyiciye görünmez bir deneyimi yaşatmaya çalışan iki sanatçı arasındaki dinamiği merak ediyorum doğrusu...

Aslında ilk defa bir projede başka bir sanatçıyla bir arada çalıştım. Bu yüzden benim için harika bir tecrübeydi. Buşra'yla yüz yüze birkaç kez görüşme şansımız oldu; çoğunlukla projeyi uzaktan planladık. Fakat sonuçta ortaya çıkan oldukça verimli bir iş oldu. Bana sorarsanız Büyük Valide Han’daki bu mekana özgü enstalasyon, karşı tarafa hissettirmek istediklerimizi tam anlamıyla yansıtan bir iş oldu.

Görünmez bir deneyimi yaşatmaya çalıştığımız bu projede, kültürel olarak aynı paydada buluştuğumuz birçok şey vardı. Camlarından geçen ışıkla süslenen bu eski bir yapının içinde olmanın bizde yarattığı duyguların yakın olması bu çalışmayı birlikte sürdürmemize yardımcı oldu.

 

Bu geçmişin silinmeye yüz tutmuş solgun izleri ve kubbelerdeki orijinal süslemeleri zor da olsa hala görebiliyor olmak inanılmaz bir şey. Bütün bu duygular bir araya geldiği zaman, geçmişteki ihtişamlı günleri hayal ettim. Göremediğim fakat hissettiğim…

Proje sergisi fikri nasıl çıktı ortaya?

Büyük Valide Han’a ilk ziyaretimde dikkatimi geçen ilk şey odadaki üç pencereden içeri sızan ışıktı. Işık ortamdaki en belirgin şeydi ve mekanın bir bütün görüntüsüne  ulaşmada oldukça önemli bir rol oynuyordu. Diğer yandan, bu tarihi yapının hikayesi benim için oldukça ilgi çekiciydi. Geçmişte İranlı tüccarlar hanı depo olarak kullanmış; burada konaklamış ve ticaret yapmışlar. Bu geçmişin silinmeye yüz tutmuş solgun izleri ve kubbelerdeki orijinal süslemeleri zor da olsa hala görebiliyor olmak inanılmaz bir şey. Bütün bu duyguları bir araya geldiği zaman, geçmişteki ihtişamlı günleri hayal ettim. Göremediğim fakat hissettiğim…

Hanı gezdikten sonra Tahran’a döndüğümde sergi için bir ön çalışma yaptım. Büyük Valide Han’daki deneyimim elle tutulamasalar bile ancak orada olduklarını hissettiğim ışık ve hanın öyküsü ile tarif edilebilirdi. Bu yüzden de bu duyguyu izleyiciye geçirebilecek bir deneyim yaratmaya çalıştım.

Geometrinin varoluşun özünü oluşturduğunu düşünüyorum. Doğaki her şeyin birbiriyle ilişkisini tanımlamak ve hesaplamak için geometri kullanırız. 

Geometrik şekillerden ve mimari öğelerden etkilenen bir sanatçı olarak mimari ve geometri ile nasıl bir ilişkiniz var?

Geometrinin varoluşun özünü oluşturduğunu düşünüyorum. Doğaki her şeyin birbiriyle ilişkisini tanımlamak ve hesaplamak için geometri kullanırız.  Aynı zamanda temeli geometriye dayanan mimari, tarih boyunca sarf edilen eforla insanlığın en büyük başarılarından biri olarak karşımıza çıkıyor. Farklı dönemlerde imparatorluklar otoritelerini ve görkemlerini ifade etmek ve göstermek için mimariyi kullandılar. Bana göre ise mimari oldukça ilham verici bir alan. Mimariyi zengin ve dipsiz bucaksız bir ilham kaynağı olarak görüyorum.

İslami mimariden etkilenen ve Tahran'da yaşayan bir sanatçı olarak hiç başka bir kültürüm hüküm sürdüğü bir şehirde yaşamayı düşündün mü?

Evet, farklı kültürleri deneyimlemenin insana katkı sağladığını düşünüyorum.  Hayatımın farklı dönemlerinde, o dönemin ihtiyaçları doğrultusunda başka bir yere taşınmayı düşünebilirim.

Nerede peki?

Kültürel açıdan bakacak olursam, yaşamak istediğim şehirlerden biri İstanbul olurdu.

Tahran'ı hiç görmemiş birine nasıl anlatırsın?

Tahran trafiğin ve çevre kirliliğinin had safhada olduğu oldukça kalabalık bir metropol. Her daim meşgul ve aktif… Öbür taraftan zengin bir tarihi olan güzel bir şehir. Eğer binalar izin verirse dağların ve tabiatın harika manzarasını seyredurabilirsiniz.

İstanbul'un en ilham verici simgesi sence hangisi?

İstanbul’daki onca kent simgesi içinden birini seçmek oldukça zor. Fakat ziyaret ettiklerim içerisinden sanırım Ayasofya ve Yerebatan Sarnıcı’nın beni en derinden etkileyen eserler olduğunu söyleyebilirim.

 

 

"Majaz" isimli mekana özgü yerleştirme BLOK art space Büyük Valide Han'da; Majaz'ın oluşum süreçlerine tanıklık eden "Majaz Proje Sergisi" ise BLOK art space Çukurcuma'da 15 Aralık'a kadar eş zamanlı olarak görülebilecek. Her cumartesi günü BLOK art space Büyük Valide Han'a düzenlenen ücretsiz rehberli turlar hakkında daha fazla bilgi için www.blokartspace.com'u ziyaret edebilirsiniz. 

 

 

 

 

 

THE PICKS-