Sep 03 2014

Yazlık: Şehirlinin Kolonisi


Yaz bitti ve yazlıkçılar şehre geri döndü. SALT Beyoğlu'nda gösterime açılan ‘Yazlık: Şehirlinin Kolonisi’ sergisi ise yaz anılarını geri getirmekte kararlı.

Heval Okçuoğlu

Müstakil evlerden sitelere, Türkiye kıyılarındaki yazlık ortamına dair detaylı bir araştırma ile karşı karşıyayız. 5 Eylül’de SALT Beyoğlu’nda açılan sergide, bir sahil beldesinde ev sahibi olma arzusunun tetikleyicileri ve neticeleri ortaya konuyor.

Marmara, Ege ve Akdeniz kıyılarındaki geçici şehirli evleri ile bu evler çevresinde oluşan hayatın günlük dilde bir adı var: Yazlık. Yılda taş çatlasa üç ay kullanımda olan bu ortam, 1980’lerden itibaren Türkiye’nin orta halli aileleri arasında bir tatil biçimi olarak modalaştı. Popüler kıyı beldeleri o günden bugüne suyu, yolu, telefonu, bakkalı eksik bir taşradan tam teşkilatlı bir garip şehir uzantısına dönüştü. Yazlıklarını kış evinin çıkma eşyasıyla donatanlar, günü geldi içeride ne mümkünse yıkıp yenisini yaptı: Odalar büyüdü, mutfaklar açıldı, verandalar bahçeyi kapladı. Sahilin altın kumu inşaat kumuyla devşirildikçe evler el değiştirdi, siteler başkalaştı.

Kültüre has bir dönem icadı

Sergi kapsamında mimari, hukuki ve edebî kaynaklar temelinde yürütülen araştırmalar, yazılı belge, çizim, fotoğraf, film, maket ve mobilyadan oluşan çeşitli malzemeyle sergiye aktarılıyor. Sunulan konular, 'Kıyı', 'Ev' ve 'Hafif' başlıklı konuşma programları ile SALT Yorumlama’nın hazırladığı atölyelerde detaylı olarak ele alınıyor. Ayrıca, Açık Sinema’da gerçekleştirilecek Bugün Günlerden Ne? programında, 10 hafta boyunca her Perşembe günü farklı coğrafyalardaki tatil evlerine odaklı uzun metrajlı filmlere denk gelmek mümkün.

Boğaziçi yalılarından ada konaklarına, Osmanlı saray halkından sefirlere, 19. yüzyıl İstanbul’u sayfiyenin merkezlerine yazlık olgusunu kültüre has bir dönem icadı olarak inceliyor sergi. Tipik Ege yazlığının öncülü de Marmara sayfiyesi. Mimarlık ve popüler kültür dergilerinde müstakil sayfiye evlerinin sunulup tavsiye edildiği 1930’lu yılların ardından, tüm Türkiye kıyılarının Ankara’nın sözüne bağlandığı dikkatten kaçmamalı. Tümüyle terk edilmiş hayalet beton kasabalardan kuzey Avrupalılara güneş şişeleyen laboratuvarlara, yakın gelecekte ne işe yarayacakları üzerine sayısız kurgu üretebileceğimiz yazlıklara bakmanın artık tam zamanı.

Sergi, 16 Kasım'a kadar SALT Beyoğlu'nda görülebilir. 

THE PICKS-